BRABANT – Verbouwing kantoren, winkels en overheidsgebouwen levert minder woningen op volgens CBS. Kantorenleegstand bereikt historisch laag niveau.
Minder woningen
De verbouwing van kantoren, winkels en overheidsgebouwen leverde vorig jaar 7.900 nieuwe woningen op. Dat meldt het CBS. Het aantal ligt tien procent lager dan een jaar eerder. De daling zet dit jaar door: in de eerste helft van 2024 kwamen er slechts 2.900 woningen bij, tegen 3.730 in dezelfde periode vorig jaar.
Volgens Taco van Hoek, directeur van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB), is de terugloop vooral te verklaren door de afgenomen kantorenleegstand. “Kantoren waren jarenlang een belangrijke bron voor transformaties, maar die leegstand is sterk teruggelopen,” zegt hij.
Kantorenleegstand
Uit cijfers van vastgoedadviseur Cushman & Wakefield blijkt dat de kantorenleegstand is gedaald naar 7,9 procent van de totale voorraad. Dat is het laagste niveau in 25 jaar. Toch lijkt dat percentage hoger dan het in werkelijkheid is. Van Hoek: “Het gaat vaak om bezettingsleegstand. Een etage kan leegstaan, maar zolang er huurders in hetzelfde pand zitten, is transformatie geen optie.”
Ook vastgoedontwikkelaar Maarten de Gruyter ziet minder mogelijkheden. “Het laaghangende fruit is geplukt. In steden als Amsterdam zijn de grote panden die geschikt zijn voor verbouwing vrijwel allemaal al benut. Bovendien maken strengere huurwetten en regels het financieel lastiger.”
Binnenstedelijke panden
De meest succesvolle transformaties vinden plaats in binnensteden. Maar juist daar zijn de geschikte panden schaars geworden. Subsidies kunnen soms uitkomst bieden, stelt Van Hoek. Het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) ondersteunt projecten die anders niet van de grond zouden komen. Voorzitter Arjen Gielen: “Private investeerders stappen vaak pas later in. Onze fondsen maken het mogelijk om ook minder voor de hand liggende locaties, zoals oude fabrieken of maneges, om te bouwen tot woningen.”
Politiek overschat leegstand
Volgens Van Hoek overschat de politiek de mogelijkheden van transformatie. “Er wordt vaak gewezen op leegstand boven winkels of in oude panden, maar dat is meestal administratieve leegstand. De echte oplossing ligt in nieuwbouw.”
Vooral in Amsterdam is de terugval zichtbaar. Waar de hoofdstad in 2023 nog goed was voor 13 procent van alle transformaties, zakte dat aandeel in 2024 naar slechts 3 procent.