Duidelijkheid voor zelfstandigen en ondernemers die hen inhuren. Dat is het belangrijkste doel van de nieuwe Zelfstandigenwet die vanaf januari 2028 moet ingaan. Met dit wetsvoorstel wil minister Thierry Aartsen van Werk en Participatie de angst voor naheffingen bij opdrachtgevers wegnemen.
Voor de ruim een miljoen zelfstandigen zonder personeel wil het kabinet zo een veilige haven creëren. Al tien jaar worstelt de politiek met de regels rondom flexibele arbeid. Of deze wet definitief rust brengt in de polder blijft de vraag.
Strikte voorwaarden voor ondernemers
De wet gaat vooraf helder vastleggen wanneer iemand officieel als zelfstandige werkt. Tot nu toe bepaalde de overheid vooral wanneer iemand géén ondernemer was. Straks gelden er concrete basiseisen. Een ondernemer moet ingeschreven staan bij de Kamer van Koophandel, een btw nummer bezitten en een zakelijke rekening gebruiken.
Ook is het verplicht om echte facturen te sturen. Daarnaast mag een opdrachtgever niet bepalen hoe, waar en wanneer de klus geklaard wordt. Dat beslist de werkende zelf. Een andere opvallende voorwaarde is dat een ondernemer binnen twee jaar voor minstens drie verschillende opdrachtgevers moet werken.
Onzekerheid op de werkvloer
In 2016 verdween de bekende Verklaring Arbeidsrelatie. Sindsdien nam de onzekerheid over schijnzelfstandigheid fors toe. Omdat de Belastingdienst jarenlang niet actief controleerde, groeide de groep zelfstandigen snel. Sinds begin 2025 handhaaft de fiscus weer strenger op basis van eerdere rechtspraken.
Veel zorginstellingen, overheden en ICT bedrijven stopten daardoor uit voorzorg met de inzet van externen. De wetgeving moet die angst wegnemen door vooraf zekerheid te bieden via twee duidelijke toetsen.
Kritiek en bijval uit de praktijk
De reacties op de plannen zijn wisselend. Meerdere ondernemers lieten tijdens de internetconsultatie weten dat de eis van drie opdrachtgevers onrealistisch is. Vooral specialisten in de ICT sector werken vaak maandenlang aan één groot project. Belastingadviseurs merken dat de telefoon roodgloeiend staat.
Bedrijven vragen zich af wat ze nu moeten doen en balen dat ze hun inhuurbeleid alweer moeten aanpassen. Toch is er ook steun. Belangenbehartigers noemen de positieve definitie van ondernemerschap een goede stap die eindelijk houvast biedt. Deskundigen adviseren om voorlopig rustig af te wachten en bij twijfel de huidige rechtspraak te volgen.
Verplichte financiële buffers
Het plan regelt ook dat zelfstandigen verplicht geld opzijzetten voor hun pensioen of voor periodes van ziekte. De politiek wil hiermee bewijzen dat iemand een serieuze ondernemer is. Hoe dit financieel precies wordt ingericht, staat nog open.
Wel is er discussie of deze buffer niet botst met de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor ondernemers die gepland staat voor 2030. Belangenorganisaties pleiten daarom nu al voor een uitzondering voor ondernemers die zelf aantoonbaar genoeg vermogen opbouwen.
