Wildgroei aan regels over roken in Brabants bos

Het risico op natuurbranden neemt toe, maar de regels voor roken in de Brabantse natuur zijn een lappendeken. Slechts negen van de 56 gemeenten in Noord Brabant kennen een permanent rookverbod voor natuurgebieden. Dit blijkt uit een uitgebreide inventarisatie van de lokale regelgeving. Staatsbosbeheer waarschuwt dat deze wildgroei aan lokale regels verwarrend is voor recreanten die de natuur opzoeken.

Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur onderzoekt momenteel de mogelijkheden voor een landelijk verbod. Dit verbod moet gelden in situaties waarin het natuurbrandrisico uitzonderlijk hoog is, zoals tijdens langdurige droogte. Een concrete termijn voor deze landelijke regeling is nog niet bekend. Tot die tijd bepalen gemeenten zelf de regels in hun Algemene Plaatselijke Verordening (APV), wat leidt tot grote lokale verschillen.

Altijd verboden

Slechts een klein deel van de Brabantse overheden kiest voor absolute duidelijkheid. In negen gemeenten geldt het hele jaar door een streng rookverbod in alle natuurgebieden. Dit is het geval in Bergeijk, Eindhoven, Geldrop Mierlo, Goirle, Heusden, Laarbeek, Land van Cuijk, Oisterwijk en Vught. Recreanten riskeren hier altijd een boete als ze in het groen een sigaret opsteken.

Daarnaast kiest een andere groep voor een verbod dat gekoppeld is aan de seizoenen. Zeven gemeenten hebben elk jaar een vaste periode waarin roken verboden is. In Geertruidenberg, Heeze Leende, Reusel De Mierden, Waalre en Waalwijk loopt deze periode van 1 maart tot 1 november. De gemeente Den Bosch hanteert een verbod van 1 april tot 1 oktober, terwijl Veldhoven kiest voor de periode tussen 1 april en 1 november.

Gevaar bij droogte

Een derde smaak in de provincie is het verbod op basis van actuele droogte. Zeven gemeenten activeren pas een rookverbod bij alarmfase 2, de hoogste alarmfase voor brandgevaar. Dit beleid wordt gevoerd in Alphen Chaam, Baarle Nassau, Bergen op Zoom, Gilze en Rijen, Halderberge, Hilvarenbeek en Loon op Zand. Dit systeem vraagt veel alertheid van de natuurbezoeker, die zelf de actuele vlaggen en waarschuwingen in de gaten moet houden.

Bij de helft van de Brabantse gemeenten, exact 28 stuks, ligt de bal volledig bij de politiek. Hier beslist het college van burgemeester en wethouders per situatie of en wanneer er een tijdelijk verbod wordt ingesteld. Dit flexibele maar onvoorspelbare beleid geldt in Altena, Asten, Best, Bladel, Boekel, Boxtel, Bernheze, Cranendonk, Deurne, Dongen, Drimmelen, Eersel, Helmond, Maashorst, Meierijstad, Moerdijk, Nuenen, Oirschot, Oss, Roosendaal, Sint Michielsgestel, Son en Breugel, Someren, Steenbergen, Tilburg, Valkenswaard, Woensdrecht en Zundert.

Helemaal geen verbod

Tot slot zijn er vijf gemeenten die helemaal geen rookverbod voor hun natuurgebieden in de APV hebben staan. Breda, Etten Leur, Gemert Bakel, Oosterhout en Rucphen kiezen bewust voor een andere route. Zij zoeken de oplossing vooral in preventie en de actieve beïnvloeding van menselijk gedrag. De gemeente Zundert laat in een reactie weten dat zij deze benadering onvermijdelijk en effectiever vindt dan standaard handhaving achteraf.

Uit de gehouden enquête onder alle lokale overheden komt een opvallende trend naar voren. Er worden in de praktijk namelijk nauwelijks tot geen boetes uitgedeeld aan overtreders. Concrete cijfers over bekeuringen kan bijna geen enkele overheid verstrekken. Dit gebrek aan handhaving heeft een duidelijke oorzaak. Het komt door een structureel tekort aan capaciteit bij de controlerende instanties en de enorme omvang van de bosgebieden.

Te weinig handhavers

Gedeputeerde Hagar Roijackers van de provincie Noord Brabant erkent dat de huidige situatie niet ideaal is. Tegelijkertijd benadrukt ze de complexiteit van de controle in het veld. “We hebben ontzettend veel natuur in Noord Brabant”, stelt Roijackers. “Waar begin je? Je kunt simpelweg niet bij elke boom een boa zetten.” Daarmee doelt de gedeputeerde op de gemeentelijke handhavers die al een druk takenpakket hebben.

De provincie en natuurorganisaties zoals Staatsbosbeheer hameren daarom hard op de eigen verantwoordelijkheid van de recreant. Ook de gemeente Breda zet hier zwaar op in. De vijftien speciale boa’s van de organisatie Samen Sterk in Brabant, die namens de provincie en gemeenten actief zijn in de bossen, hebben brandpreventie niet als officiële prioriteit. De handhavers zijn uiteraard wel extra alert op vuur en rook, net als iedereen die momenteel in de Brabantse natuur werkt.

Overzicht per gemeente

De onderstaande tabel toont de exacte verdeling van de 56 gemeenten en hoe zij omgaan met het rookverbod in hun lokale natuurgebieden.